Bina Yıkım Firması Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Yıkım, inşaatın en gürültülü ama en az planlanan aşaması sanılır. Oysa yıkım işi, çevredeki yapıları ve insanları korumak için önceden hazırlanmış bir yöntem gerektirir. Hangi makinenin gireceği, hangi sırayla ineceği, molozun nereye gideceği ve komşu binaların nasıl izleneceği, ilk kepçe vurmadan önce yazılı olmalıdır. Bu yazı, yıkım firması seçerken sorulacak somut başlıkları topluyor.

Yıkımdan önce yapılan inceleme

Yıkım kararı verildiğinde ilk iş, binanın mevcut durumunu okumaktır: taşıyıcı sistem, kat adedi, bodrum kotu, ek yapılar ve bitişik komşu parseller. Yapının daha önce güçlendirilip güçlendirilmediği, bodrumun açık çukur olup olmadığı bilinmelidir. Betonarme iskelet ile yığma yapı aynı yöntemle yıkılmaz. Binanın içinde kalan malzeme de envantere girer: asbest içeren levha, izolasyon, eski tip aydınlatma, tehlikeli madde depolama. Bu inceleme, yöntem seçiminin ve iş programının temelidir.

Yöntem seçimi

Yıkım yöntemleri, binanın yüksekliğine ve çevre koşullarına göre değişir. Alçak yapılarda ekskavatör kırıcı ile kademeli yıkım yaygın; yüksek yapılarda ise üstten aşağıya, kat kat ilerleyen yöntem tercih edilir. Dar parsellerde ve bitişik nizamda elle kırım ve kesme teknikleri kullanılır. Bir başka yöntem, taşıyıcı elemanların önceden zayıflatılıp yapının kendi ağırlığıyla çöktürülmesidir; bu yöntem ciddi hesap ve güvenlik mesafesi gerektirir. Firma seçerken "hangi yöntemi neden seçtiniz" sorusunun cevabı, teklif fiyatından daha belirleyicidir.

Tesisat kesme ve komşu yapı

Yıkımdan önce elektrik, su, doğalgaz ve kanalizasyon bağlantıları ilgili kurumlar tarafından kesilir; kesildiğine dair belge alınmadan çalışmaya başlanmamalıdır. Binada kalan asansör, doğalgaz hattı ve yakıt tankı ayrıca ele alınır. Komşu yapıların durumu, iş öncesi fotoğraflanır ve çatlaklar tarih atılarak kayda geçirilir. Bu kayıt, sonradan doğabilecek "çatlağı siz yaptınız" tartışmasında iki tarafı da korur. Yıkım sırasında komşu yapılarda ölçüm prizleri veya gözlem noktaları bırakılması, titreşim ve oturma takibini mümkün kılar.

Toz, gürültü ve titreşim

Toz, yıkımın en görünür etkisidir. Çevre bariyerine branda gerilmesi, yıkım öncesi yapının sulanması ve moloz taşıma sırasında kapalı kasa kullanılması temel önlemlerdir. Sulu kesim ve püskürtme, tozu kaynağında bastırır. Gürültü için çalışma saatleri mahalle sakinleriyle ve ilgili birimle birlikte planlanır; kırıcı çalışmasının okul veya sağlık yapısı yakınında olduğu durumlarda saatler ayrıca daraltılır. Titreşim, özellikle eski yığma komşu yapılar için risklidir; ölçüm cihazıyla izlenmesi ve eşik aşıldığında yöntemin değiştirilmesi gerekir. Bu üç başlık, teklifte ayrı kalem olarak görünmelidir.

Malzeme ayrıştırma ve taşıma

Yıkım molozu tek tip değildir. Beton, tuğla, demir, ahşap, cam ve plastik ayrı toplanırsa hem taşıma hem geri kazanım kolaylaşır. Hurda demirin ayrılması, moloz hacmini ve taşıma maliyetini azaltır. Hafriyatın döküm sahasına götürülmesi için taşıma izinleri ve fiş düzeni gerekir; bu belgelerin kopyaları işverene verilmelidir. Molozun yol kenarına veya boş araziye bırakılması, sonradan ciddi sorumluluk doğurur. Firma, taşıdığı her yükün nereye gittiğini belgeleyebilmelidir.

İş güvenliği düzeni

Yıkım alanı, yetkisiz kişilerin giremeyeceği şekilde çevrilir. Yıkım yönüne göre belirlenen çökme mesafesi boşaltılır; bu mesafe içinde malzeme depolanmaz, araç park edilmez. Çalışanlar baret, iş ayakkabısı, toz maskesi ve gerektiğinde emniyet kemeri kullanır. Yüksekte çalışma için iskele kurulur; iskele üzerinde malzeme biriktirilmez. Makine operatörü ile yer ekibi arasında işaretleşme düzeni kurulur, makine kör noktasında kimse durmaz. Kırım sırasında oluşan boşluklar kapatılır veya işaretlenir. İş güvenliği planı olmayan firmayla çalışmak, işvereni de riske sokar.

İzin ve belge takibi

Yıkım, izin gerektiren bir iştir ve izinlerin hangi kurumdan alınacağı binanın konumuna ve niteliğine göre değişir. Hangi belgenin gerektiğini ve hangi sırayla alınacağını ilgili belediyeden öğrenmek gerekir; komşu parsel hakları, yol kapatma ve yaya güvenliği de bu sürecin parçasıdır. Firma seçerken, daha önce benzer bir yıkımı hangi belgelerle tamamladığını sorun ve örnek evrak isteyin. Asbest şüphesi olan yapılarda, yıkım öncesi ayrı bir inceleme yapılması ve gerekli sökümün ayrı bir ekiple planlanması gerekir. Bu incelemenin atlanması, molozun taşınması sırasında çevreye yayılan lifler açısından risk doğurur.

Çevre sakinleriyle iletişim

Yıkım, komşuların günlük hayatını doğrudan etkiler. Çalışma saatleri, toz ve gürültü konusunda önceden bilgi vermek, sonradan gelecek şikâyetlerin önünü keser. Bina girişlerine asılan kısa bir duyuru, hangi gün hangi işin yapılacağını ve iletişim numarasını içermelidir. Sokakta park eden araçların kaldırılması için birkaç gün önceden haber verilir. Yıkım sırasında yol kapatılacaksa, yaya geçişi için güvenli bir koridor bırakılır ve bu koridor işaretlenir. Bu iletişim işi hızlandırmasa da sahadaki gerginliği azaltır, işin kesintisiz sürmesini sağlar.

Yıkım sonrası tesviye ve teslim

Yıkım bitince parselde kalan temel, bodrum duvarı ve çukur doldurulur; tesviye edilen alanın kotu ve sıkıştırma durumu kontrol edilir. Komşu parselle sınır duvarı hasar görmüşse onarılır. Teslimde yıkım tutanağı, moloz taşıma belgeleri, komşu yapı gözlem kayıtları ve çalışma fotoğrafları birlikte verilmelidir. Bu dosya, yeni yapının ruhsat sürecinde ve ileride doğabilecek itirazlarda işe yarar.

Ustaya sorulacak sorular

1. Bu bina için hangi yıkım yöntemini ve neden seçtiniz?
2. Komşu yapıların durumunu nasıl kayda alacak ve izleyeceksiniz?
3. Tesisat kesme belgeleri kimin sorumluluğunda?
4. Toz ve titreşim için hangi önlemleri, hangi ekipmanla uygulayacaksınız?
5. Molozu nereye taşıyacak, belgelerini verecek misiniz?
6. İş güvenliği planınızı ve ekip sertifikalarını görebilir miyim?

Teklif ve mutabakat

Teklif; söküm ve kırım işçiliği, makine ve ekipman, çevre bariyeri, toz kontrolü, moloz taşıma ve döküm, tesviye ve temizlik olarak ayrılmalıdır. Molozun taşınacağı saha ve taşıma mesafesi yazılmalı; "nakliye dahil" ifadesi tek başına yeterli değildir. Asbest incelemesi ve özel söküm ayrı kalem olarak belirtilmelidir. Hizmy üzerinden gelen tekliflerde fiyatı usta belirler; platform komisyon almaz, ustalar günde üç teklif hakkıyla çalışır. Kapsamı yazılı mutabakat kaydına bağlamak, sonradan çıkan hafriyat ve tesviye kalemlerini netleştirir.

Bina yıkım hizmetini bina yıkım sayfasından inceleyebilir, kalemler için bina yıkım fiyatları sayfasına bakabilirsiniz. Talebinizi bina yıkım ilanı ile oluşturabilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Hurdacı ve Eski Eşya Alım Hizmeti Nasıl Seçilir?
• Moloz Taşıma Seçerken Nelere Dikkat Edilir?
• Bina Güçlendirme Firmasında Nelere Dikkat Edilir?
• Hazır Beton Dökümü Yaptırırken Nelere Dikkat Edilir?